Markaðir árið 2021
Hvernig gengur á mörkuðum?
Íslensk hlutabréf hækkuðu mikið
Kibba: Íslensk hlutabréf (OMXI15) voru að meðaltali mikið hærri en árið áður, um 49,6%. Krónan var að meðaltali töluvert sterkari gagnvart evru en árið áður, um 2,9%. Bitcoin var að meðaltali mikið dýrari í krónum en árið áður, um 272,0%.
- Tímavélin stýrir kortunum hér fyrir ofan. Verkfærin í flipunum fyrir neðan hafa sitt eigið tímabil.
Krónan
- 1 EUR 150,11 kr. krónan ▲ 2,9% sterkari
- 1 USD 126,99 kr. krónan ▲ 6,6% sterkari
- 100 JPY 115,58 kr. krónan ▲ 9,8% sterkari
Ársmeðaltal 2021 · breyting frá ársmeðaltali 2020
Bitcoin og gull
- ₿ Bitcoin (1 BTC) $47.581 ▲ +272,0% í krónum
- 🥇 Gull (1 únsa) $1.807 ▼ −5,9% í krónum
Ársmeðaltal 2021 · breyting frá ársmeðaltali 2020
Vextir og hlutabréf
- Stýrivextir 1,17%
- Raunvextir (umfram verðbólgu) −3,3%
- Ávöxtunarkrafa langra ríkisbréfa 3,39%
- OMXI15 (15 stærstu fyrirtækin) Ársmeðaltal 2021 · breyting frá ársmeðaltali 2020 3.122 ▲ +49,6%
Verkfæri
Óháð tímavélinni: hvert verkfæri hefur sitt eigið tímabil og nær yfir alla söguna sem gögn eru til fyrir.
Hvað ef þú hefðir lagt til hliðar?
Sama upphæð keypt í hverjum mánuði. Veldu eign og upphæð, og ferðastu svo um tímann með sleðunum.
- Lagt inn—
- Lokavirði—
- Hagnaður eða tap—Heildarbreyting á tímabilinu, ekki árleg ávöxtun.
- Meðalkaupverð—
- Ef keypt væri alla mánuði—
- Reiðufé sem bíður—Án vaxta, talið með í lokavirðinu.
- Allt keypt í byrjun—
Lokavirði Lagt inn Ef keypt væri alla mánuði Kaupmánuðir
Verð og meðaltöl
Verð 50 vikna meðaltal 100 vikna meðaltal 200 vikna meðaltal
Gögnin byggjast á iShares MSCI World ETF (URTH), sjóði sem fylgir MSCI World-vísitölunni.
S&P 500 byggist á SPDR S&P 500 ETF (SPY), sjóði sem fylgir 500 stærstu fyrirtækjum Bandaríkjanna.
Forsendur
Keypt er á meðalverði hvers mánaðar, án gjalda og skatta. Upphæðum í dollurum og evrum er breytt í krónur á gengi hvers mánaðar. Meðalkaupverð er heildarupphæð deilt með keyptum einingum. Þetta er dæmi, ekki fjármálaráðgjöf.
„Allt keypt í byrjun“ sýnir sömu heildarupphæð keypta í fyrsta mánuðinum. Það gerir ráð fyrir að öll fjárhæðin hafi verið tiltæk strax í byrjun.
„Undir meðaltali“ ber meðalverð mánaðarins á undan saman við 50, 100 eða 200 vikna meðaltal vikulegra lokaverða í lok hans, því mánuðurinn þarf að vera liðinn til að það sé vitað. Í mánuðum yfir meðaltalinu bíður upphæðin sem reiðufé án vaxta og er öll keypt næst þegar verðið er undir. Áður en nógu löng saga er til fyrir meðaltalið er keypt eins og venjulega; 200 vikna meðaltalið þarf um fjögurra ára sögu, svo það hefst um mitt ár 2020 fyrir hlutabréfin og 2023 fyrir gull.
OMXI15: Arður ekki innifalinn: OMXI15 er verðvísitala.
Alþjóðleg hlutabréf — MSCI World (URTH): Arður innifalinn: verð URTH er leiðrétt fyrir arði, svo arðurinn er endurfjárfestur.
Bandarísk hlutabréf — S&P 500 (SPY): Arður innifalinn: verð SPY er leiðrétt fyrir arði, svo arðurinn er endurfjárfestur.
Bitcoin: Enginn arður: Bitcoin greiðir ekki arð.
Gull: Enginn arður: gull greiðir ekki arð.
Hringrásir Bitcoin
Bitcoin hefur hingað til gengið í um fjögurra ára sveiflum. Hér byrjar hver sveifla í 100, annaðhvort við helmingun, þegar nýmyndun bitcoina helmingast, eða við botn sveiflunnar, svo hægt er að leggja þær hver ofan á aðra.
Upphaf við helmingun: dagsetningin ræðst fyrirfram af kóða Bitcoin.
| Hringrás | Eftir 31 mán. | Hæst í allri sveiflunni |
|---|---|---|
| 2016–2020 | +515% | 26,3× eftir 17 mán. |
| 2020–2024 | +79% | 7,3× eftir 46 mán. |
| 2024–Núna | +27% | 1,9× eftir 17 mán. (hingað til) |
- Allar sveiflur eru bornar saman eftir jafnmarga mánuði frá upphafi. Síðasti dálkurinn er hæsta gildi allrar sveiflunnar, óháð þeim mánuði.
- Sögulegt mynstur er ekki spá.
Upphaf við sögulegan botn: lægsta verð sveiflunnar, valið eftir á.
| Hringrás | Eftir 46 mán. | Hæst í allri sveiflunni |
|---|---|---|
| 2015–2018 | +1.566% | 73,4× eftir 35 mán. |
| 2018–2022 | +423% | 17,5× eftir 34 mán. |
| 2022–Núna | +390% | 7,0× eftir 34 mán. (hingað til) |
- Allar sveiflur eru bornar saman eftir jafnmarga mánuði frá upphafi. Síðasti dálkurinn er hæsta gildi allrar sveiflunnar, óháð þeim mánuði.
- Botnar eru valdir eftir á: á þeim tíma vissi enginn að botninum væri náð.
- Sögulegt mynstur er ekki spá.
Um gögnin
Verð í dollurum, meðalverð hvers mánaðar frá Kraken, svo gengi krónunnar hefur ekki áhrif. Helmingunarmánuðir: nóvember 2012, júlí 2016, maí 2020 og apríl 2024. Botnar: janúar 2015, desember 2018 og nóvember 2022, miðað við lægsta dagsverð; mánaðarmeðaltalið getur verið lægst mánuði síðar. Saga Bitcoin á Kraken byrjar haustið 2013, svo fyrsta sveiflan vantar, og lok núverandi sveiflu ráðast af næsta staðfesta botni. Lóðrétti kvarðinn er hlutfallslegur: sama bil merkir sömu prósentubreytingu. Fyrri sveiflur segja ekkert öruggt um þá næstu.
Íslensk hlutabréf og vextir
15 stærstu fyrirtækin á íslenska hlutabréfamarkaðnum fyrir ofan íslenska vexti eða verðbólgu, mánuð fyrir mánuð á sama tímaás. Skyggðu mánuðirnir eru þegar það sem þú berð saman við var að hækka.
Hvernig er þetta reiknað?
Það að tvær línur hreyfist saman sannar ekki að önnur valdi hinni. Saga OMXI15 hefst í október 2016.
Alþjóðlegar eignir í krónum
Alþjóðleg og bandarísk hlutabréf, Bitcoin og gull eru verðlögð á heimsmarkaði, svo íslenskir vextir ráða ekki verði þeirra. Það sem tengir þau Íslandi er krónan: verðið í krónum er heimsmarkaðsverðið sinnum gengið. Skyggðu mánuðirnir eru þegar krónan var að veikjast gagnvart dollar.
Krónan veikist gagnvart dollar
Gögnin byggjast á iShares MSCI World ETF (URTH), sjóði sem fylgir MSCI World-vísitölunni. S&P 500 byggist á SPDR S&P 500 ETF (SPY), sjóði sem fylgir 500 stærstu fyrirtækjum Bandaríkjanna.
Um gögnin
Alþjóðleg hlutabréf eru iShares MSCI World sjóðurinn (URTH) og S&P 500 er SPDR S&P 500 sjóðurinn (SPY), verð beggja leiðrétt fyrir arði, frá október 2016; gull er PAX Gold (PAXG), frá október 2019. 50 vikna meðaltal þarf um árs gögn og 200 vikna meðaltal fjögurra ára gögn, svo línurnar hefjast ekki fyrr en þau liggja fyrir. Gengi fyrir 2018 er ársmeðaltal, því Seðlabanki Evrópu birti ekki gengi krónunnar þá. Sjá töfluna „Gullheimildir“ undir Aðferð og gögn.
Króna, dollar, evra eða gull: hvað hélt verðgildi best?
Hvert þeirra er sett á 100 í upphafsmánuðinum og mælt á sama kvarða. Það sem endar hæst hélt verðgildi sínu best á tímabilinu. Kvarðinn sjálfur er alltaf 100.
- Króna—
- Dollar—
- Evra—
- Gull—
Forsendur
Gengi dollars og evru er mánaðarmeðaltal; áður en Seðlabanki Evrópu birti gengi krónunnar er notað ársmeðaltal. Gullverð er mánaðarlegt lokaverð framvirkra samninga á COMEX, breytt í krónur á gengi mánaðarins. Þar sem COMEX-verð vantar er notað gullverð frá Kraken, eða meðaltal mánaðanna á undan og eftir. Kaupmáttur á Íslandi er mældur með vísitölu neysluverðs: 100 þýðir að upphæðin kaupir jafnmikið og í upphafi. Sjá töfluna „Gullheimildir“ undir Aðferð og gögn.
Hér er peningurinn geymdur án vaxta. Í raun bera innstæður vexti, og vextir á krónum hafa oft verið mun hærri en á dollurum og evrum, svo króna á vöxtum stendur sig betur en hér sést. Gull ber enga vexti. Ekki fjárfestingarráðgjöf.
Gull og bandarísk ríkisskuldabréf
Gull gefur enga vexti. Þegar bandarísk ríkisskuldabréf gefa góða ávöxtun umfram verðbólgu (háir raunvextir) kostar meira að eiga gull í stað skuldabréfa, og þá lækkar gull oft í verði. Þegar raunvextir lækka verður gull eftirsóknarverðara. Skyggðu mánuðirnir eru þegar raunvextir hækkuðu hratt.
- Gull (únsa) 3.937 USD nóv. 2026
- 10 ára raunvextir (TIPS) 2,62% 2026-11-02
- 10 ára vextir 4,91% 2026-11-02
Frá jan. 2004: þegar 10 ára raunvextir hækkuðu um 0,5 prósentustig eða meira á 12 mánuðum breyttist gullverð að meðaltali um +3,0% á sama tíma (43 mánuðir). Þegar þeir lækkuðu jafnmikið breyttist gull um +23,3% (42 mánuðir).
Fylgni 12 mánaða breytinga gulls og raunvaxta: −0,42 yfir allt tímabilið, −0,52 fyrir 2022 og −0,78 frá 2022 (−1 er alveg öfug hreyfing, 0 ekkert samband).
Raunvextir hækka hratt (0,5 prósentustig á 6 mánuðum)
Um gögnin
Vextir eru frá bandaríska fjármálaráðuneytinu (daily par yield curve og daily real yield curve, 10 ár), mánaðarmeðaltöl frá 2003. Gullverð er mánaðarlegt lokaverð framvirkra samninga á COMEX (Yahoo Finance); einstaka mánuði vantar þar, og grafið brúar þá beint á milli nágrannamánaðanna, en tölurnar fyrir ofan nota aðeins raunverulegt verð. Raunvextir eru ávöxtun verðtryggðra bréfa (TIPS) umfram verðbólgu. Sambandið er tilhneiging en ekki lögmál: gull hækkaði t.d. mikið 2023–2025 þrátt fyrir háa vexti, því seðlabankar keyptu mikið gull. Ekki fjárfestingarráðgjöf. Sjá töfluna „Gullheimildir“ undir Aðferð og gögn.